Childsoldiers

Santa (links op foto) was elf toen ze ontvoerd werd uit haar huis in Gulu. Het was 6 januari 1994. Van meet af aan werd ze ingeleid in de rituelen van het Verzetsleger van de Heer. Ze moest toekijken hoe lotgenootjes, die niet gehoorzaamden, werden doodgeslagen met stokken en stenen. Om hen af te schrikken. Maar ook om van hen meedogenloze moordenaars te maken.

Santa had haar lesje snel geleerd. In de maanden die volgden, zou ze deelnemen aan eindeloze plundertochten, vernielingen en ontvoeringen.

Na tien maanden werd Santa meegenomen naar Soedan, waar ze een militaire opleiding kreeg. Onmiddellijk na haar aankomst werd ze ook als ‘vrouw’ gegeven aan commandant Bunia. De komende negen jaar zou ze één van zijn zeven seksslavinnen zijn. De verkrachtingen en de slagen vond Santa het allerergste. Op 3 januari 1996 werd Flavia geboren: één van Bunia’s 28 kinderen.

Flavia zou opgroeien als een kind van het oerwoud. Ze at insecten, wilde vruchten en blaren van de bomen. Als er geen water was, dronk ze urine. Als baby zat ze vastgesnoerd op de rug van haar moeder als die, gewapend met haar machinegeweer, de omringende dorpen aanviel om voedsel te stelen. Als kind moest ze keer op keer vluchten toen de Oegandese troepen en Soedanese rebellen hun kamp onder vuur namen en met tanks platwalsten.

In een wereld van geweervuur, bommenregens en slachtpartijen was Flavia Bunia’s prinsesje, voor wie hij cadeautjes meebracht van zijn plundertochten: kleurrijke jurkjes en pareltjes als oorringen. Flavia was het troetelkind van de rebellenleiders. De rituelen en wetten, die anderen het leven konden kosten, golden niet voor haar. Flavia mocht alles.

In juni 2002 werd hun kamp nog maar eens aangevallen en moesten ze schuilen in het Imatong-gebergte. Dag na dag werden ze bestookt met bommen. Tot ze op een nacht door de bezetting braken en Oeganda weer binnentrokken. In het kielzog van Bunia trokken moeder en dochter een jaar lang een spoor van dood en vernieling door Noord-Oeganda. Ontsnappen was onmogelijk. Bunia hield hen voortdurend in de gaten. En het regeringsleger, geloofde Santa, zou hen vast en zeker doden na alles wat ze hadden aangericht.

Op 10 oktober 2003 werd Santa getroffen door een kogel in de arm. Ze sleepte zich naar het struikgewas en hield zich daar lange tijd verborgen. Flavia bond haar hevig bloedende arm af met een stuk stof. Zo’n angst had Santa voor het regeringsleger dat ze, zelfs toen de soldaten haar vonden, probeerde weg te lopen. Opnieuw redde Flavia haar leven. De aanwezigheid van het kind belette de soldaten te schieten.

Als wezens van een andere planeet zaten Santa en Flavia die eerste avond na hun bevrijding in een restaurant in Lira, voor ze naar het ziekenhuis van Gulu zouden worden overgebracht. Kip? Varkensblokjes? Vis? Fanta? Cola? Nee, Flavia had er nog nooit van gehoord. Zelfs het woord ‘school’ kende ze niet. Maar ze gedroeg zich nog steeds als het prinsesje van Bunia. Met haar kleurrijk jurkje en pareltjes als oorringen huppelde ze het restaurant rond, niet geremd door wetten of gewoonten. Want Flavia, het kind van het oerwoud, mocht alles.

(Flavia en Santa gaan intussen terug naar school, in het kader van het sponsoringprogramma van de vzw. Kindsoldaten)

James (rechts op foto) werd op een nacht in 1994 ontvoerd door de rebellen van het Weerstandsleger van de Heer. Hij was toen elf jaar. De rebellen gaven hem een zware vracht om te dragen en namen hem mee naar Soedan. Onderweg werden voortdurend nieuwe kinderen ontvoerd. Anderen werden gedood omdat ze gezwollen voeten hadden en daardoor niet snel genoeg konden lopen.

In Soedan werd James opgeleid tot soldaat. Hij leerde met een geweer schieten en landmijnen leggen. Vervolgens werd hij ten strijde gestuurd. Hij moest vechten tegen het SPLA, de rebellen van Zuid-Soedan, aan de zijde van het Soedanese regeringsleger. Hij werd ook naar zijn eigen land teruggestuurd waar hij moest vechten tegen het Oegandese regeringsleger. Als hij niet hard genoeg vocht, werd hij geslagen. Hij raakte zo vaak gewond dat hij de tel kwijt is. Hij heeft littekens van kogels in het been, in de arm en in de schouder. Eén keer ook brak hij zijn been.

In Soedan was er grote hongersnood. James overleefde door de omringende dorpen aan te vallen en het weinige voedsel van de bevolking te stelen. Hij verbleef in totaal zeven jaar in het rebellenleger.

In juni 2001 viel zijn groep in een hinderlaag van het regeringsleger. James werd geveld door een kogel in de ogen. Het duurde nog drie weken voor iemand hem vond en naar het ziekenhuis bracht. James is nu volledig blind. Hij is bovendien wees. Zijn vader overleed aan een ziekte toen hij klein was. Een jaar na zijn terugkeer, in 2002, overleed ook zijn moeder. Gevraagd wat hij met zijn leven wou aanvangen, zei James aanvankelijk dat hij het liefst dood zou zijn.

De vzw. Kindsoldaten stuurde hem naar de blindenschool in Gulu. Daar vond hij zijn beste vriendje uit het rebellenleger terug. Simon (links op foto) was samen met hem ontvoerd en had hem verzorgd toen hij zijn eerste kogel in de schouder kreeg. Zelf was hij getroffen door bomsplinters in de ogen. Simon leidde James door de wereld der blinden. Nu wil James blindenleraar worden.

Christine werd in 1995 ontvoerd door de rebellen van het Weerstandsleger van de Heer in Noord-Oeganda, samen met haar vader en oom. Ze was twaalf jaar. Ze werden meegenomen naar het buurland Soedan, een tocht van honderden kilometers. Onderweg werd haar vader bewusteloos geslagen omdat hij niet mee kon volgen. Hij overleed later aan zijn verwondingen. Christine moest haar eigen oom doodschoppen omdat hij gezwollen benen had.

In Soedan kreeg ze een militaire opleiding van drie dagen. Daarna werd ze ten strijde gestuurd. Ze zag ontelbare lotgenootjes sneuvelen op het strijdveld of omkomen van honger en dorst. In Soedan werd ze als 'vrouw' gegeven aan een van de commandanten. Hij verkrachtte haar gedurende jaren.

In 1998 werd Christine samen met een groep rebellen naar Oeganda gestuurd om dorpen te plunderen en kinderen te ontvoeren. Ze moest ook deelnemen aan het vermoorden en verminken van burgers, en dit door het afsnijden van oren, lippen en oren. Tijdens een gevecht met het regeringsleger wist ze te ontsnappen. Ze moest daarvoor een van haar lijfwachten doodschieten. De andere lijfwacht vuurde terug. De kogel ketste af tegen haar hoofd. Christine wist een legerpost te bereiken, waar haar wonde werd verzorgd.
Ze werd naar het opvangcentrum gebracht. Daar stelde een verpleegster vast dat ze zwanger was. Ze probeerde het kind en zichzelf te doden met een overdosis tabletten. De poging mislukte. Op 15-jarige leeftijd baarde Christine een meisje. Ze trok weer in bij haar moeder en probeerde als naaister aan de kost te komen. Maar niemand wou kleren laten maken bij een 'rebel'. Elke nacht ging ze met haar baby in het woud slapen, uit angst voor de rebellen. Omdat het kind voortdurend ziek was, bracht ze het terug naar het opvangcentrum.

Daar vertelde men haar over het sponsoringprogramma van de vzw. 'Kindsoldaten'. Sindsdien gaat Christine terug naar school. De vzw. betaalt haar studies en dat van haar dochtertje. Ze wil later geneeskunde studeren.

Colline werd op 11 maart 1999 ontvoerd uit de kerk, samen met zijn broer. Hij was toen vijf jaar. Zijn broer probeerde te ontsnappen. Hij werd voor de ogen van Colline doodgehakt. Colline werd meegenomen naar het buurland Soedan, waar hij meer dan een jaar verbleef. Hij moest allerlei taken opknappen: water en hout halen, gewassen telen. Hij moest ook deelnemen aan plunderingen en aan gevechten. Hij leed erg veel honger en dorst. Ze moesten blaren van de bomen eten en urine drinken om te overleven. Op een dag werd hij teruggestuurd naar Oeganda om te vechten. Tijdens een aanval van het regeringsleger slaagde hij erin te ontsnappen. Bij zijn thuiskomst vernam hij dat zijn vader gestorven was door ziekte. Enkele maanden later vielen de rebellen opnieuw zijn dorp aan. Als straf omdat hij ontsnapt was, doodden ze zijn moeder.

Joe werd ontvoerd op nieuwjaarsdag 2001, toen hij dertien jaar was. De rebellen vielen ’s nachts zijn huis binnen, sloegen hem, bonden hem vast en namen hem mee, samen met zijn vader. Verderop in het struikgewas hielden ze halt. De rebellen bonden zijn vader vast en gaven Joe het bevel hem dood te slaan. De jongen huilde en kon het niet over zijn hart krijgen. Daarop maakten de rebellen zijn vader weer los en zegden dat die dan maar zijn zoon moest doden. Waarop Joe, huilend en doodsbang, zijn vader met een stok doodsloeg.

Joe werd meegenomen op lange tochten. Daarbij moest hij zware vrachten dragen. Kinderen die onderweg niet meer konden lopen of probeerden te ontsnappen, werden gedood. Ze werden doodgeslagen met stokken en hakmessen, doodgestoken met messen of doodgeschoten. De andere kinderen moesten deelnemen aan deze moorden. Ook Joe werd gedwongen drie kinderen (twee meisjes en een jongen) dood te slaan.

In een van de schuilplaatsen van de rebellen in Gulu kreeg hij later een militaire opleiding. Hij leerde marcheren, schieten en aanvallen. Daarna werd hij erop uitgestuurd om dorpen te plunderen, andere kinderen te ontvoeren en huizen in brand te steken, soms met de inwoners erin. Ze werden één keer onder vuur genomen door het regeringsleger maar Joe bleef als bij wonder ongedeerd.

Na vier maanden werd hij meegenomen naar het buurland Soedan. Daar moest hij dorpen aanvallen en voedsel stelen. Het kwam daarbij tot confrontaties met het SPLA, de rebellen van Zuid-Soedan. Er heerste grote hongersnood in Soedan. Joe moest blaren eten en urine drinken om te overleven. Veel kinderen kwamen om van diarree en cholera.

In april 2002 werd hun kamp aangevallen door het Oegandese regeringsleger. Ze vluchtten terug naar Oeganda, waar ze maandenlang rondtrokken en een spoor van vernieling zaaiden. In december, tijdens een aanval van het regeringsleger, slaagde hij erin te ontsnappen. Hij gaf zich over en werd naar het opvangcentrum gebracht. Joe gaat nu terug naar school.

Walter was twaalf jaar toen hij ontvoerd werd door de rebellen van de Lord’s Resistance Army. Walters taak in het rebellenleger was de wacht te houden. Hij moest continu op de uitkijk staan om te zien of het regeringsleger niet in aantocht was.

Op een dag, toen hij in een boom op wacht zat, moest hij naar het toilet. Hij klom uit de boom en ging in het gras zitten. De rebellen beschuldigden hem ervan dat hij probeerde ontsnappen. Hij werd meegenomen naar het kamp, waar de commandant besliste dat Walter moest gedood worden, als voorbeeld voor de rest.

De rebellen sloegen drie keer met een bijl achterop zijn hoofd en lieten hem voor dood achter. Doordat het ’s nachts begon te regenen, kwam Walter bij bewustzijn. Hij rende weg, terwijl het bloed in zijn ogen stroomde, maar viel een eind verderop weer bewusteloos neer.

De volgende ochtend vonden de rebellen hem op een andere plaats dan waar ze hem hadden achtergelaten. ‘Het is niet mogelijk dat iemand wiens hersenen bloot liggen, nog kan in leven zijn’, oordeelden ze. Ze gingen ervan uit dat hij een tovenaartje was en durfden hem niet meer te doden.

Walter werd terug naar het kamp gesleept, waar de rebellen een beetje water en voedsel naast hem neerzetten. Tot hun verbazing dronk en at hij. Ze lieten hem liggen zonder enige medische verzorging. Toen zijn wonden vol vliegen zaten en stonken van de etter, moesten ze hem uit de wind leggen.

Na drie weken werd het kamp aangevallen door het regeringsleger. Walter werd gevonden door een soldaat en naar het ziekenhuis gebracht, waar hij een jaar verbleef. ‘De jongen die niet wou sterven’, werd hij in de Oegandese pers genoemd. Begin 2001 stuurde de vzw. hem naar een kostschool in Gulu. Helaas overleed Walter op 7 maart 2001 aan kanker in het hoofd.

Hij was dertien jaar.